Pekin : 13 Kasım 2019 / 15:36
1.    Giriş
2.    Çin ve Denizcilik
3.    Gemi İnşa, Bakım ve Onarım Sanayine İlişkin Genel Değerlendirme
4.    Devlet Teşvik Sistemi
5.    Sonuç ve Değerlendirmeler
Çin Halk Cumhuriyeti’nin son yıllardaki ekonomik kalkınmasında ve sürekli büyümesinde, denizcilik sektörüne verdiği önem, dünya denizcilik çevrelerinde bilinen bir gerçektir. Bilhassa gemi inşa sektöründeki gelişmeler Çin’deki Gayri Safi Hasılanın önceki senelere göre yüzde 1 oranında artmasında doğrudan rol oynamıştır.

Çin, ekonomik kalkınmasını perçinlemek ve denizcilik sektöründeki etkisini artırmak adına, çeşitli hedefler belirlemiş ve bu hedeflere ulaşmak için de plan ve projeler hazırlayarak uygulamaya koymuştur. Örneğin, Çin’in Şanghay şehri, merkezi hükümet tarafından uluslararası denizcilik merkezi olarak belirlenmiş, bu doğrultuda Yangshan Derin Deniz Limanı inşa edilip faaliyete alındığı gibi, şehirdeki diğer limanlarda iyileştirmeler yapılmış, Denizcilik Kongre ve Kültür Merkezleri kurulmuştur.

Gemi inşa sektöründe ise, günümüzde, gemi teçhizatının %50-60 gibi bir kısmı Çin’de üretilmekte, kalan kısmı ise ithal edilmektedir. İthal edilen kısımların büyük bir kısmının ise Çin’de üretilemediği için değil, daha ziyade yabancı armatörün talepleri ve ihtiyaçları doğrultusunda istediği teçhizat olması nedeniyle yurtdışından getirtildiği görülmektedir. Yine, Çin’in sürdürülebilir kalkınma endişeleri nedeniyle, denizcilik ve gemi inşa sektörlerinde teknolojik gelişmeleri desteklediği gözlemlenmiştir.

Çin’de özellikle orta sınıftaki ekonomik gelişmeye bağlı olarak, yat artık sadece çok zenginlerin ulaşabileceği bir lüks olarak görülmemekte ve iç pazarda yatlara olan talep de sürekli olarak artmaktadır. 2008 yılında başlayan ve başta denizcilik ve gemi inşa sektörlerini etkileyen küresel ekonomik kriz, Çin’de yerel yat üreticileri için bir avantaja çevrilmiş ve yabancı ülkelerde inşa edilmiş daha pahalı yatlar yerine, Çin’de üretilmiş ve büyük ölçüde yine Çinli şirketlerin ürettiği teçhizat ile donatılmış tekneler Çin piyasasına hakim olmuştur.

Dünyada gemi inşadaki en büyük üç ülkeden birisi olan Çin, denizcilik ve gemi inşa sektöründeki düzenli büyümesini çeşitli coğrafi avantajlara borçlu olduğu gibi, merkezi hükümetin bu konuda vermiş olduğu destekler de yadsınamayacak derecede önemlidir. Bu bağlamda, daha 1970’lerden beri, Çin Halk Cumhuriyeti, kıyı şeridi üzerinde yer alan şehirlerde, denizcilik ve gemi inşa sektörlerinin gelişmesi için adımlar atmıştır. Kıyı şeridi üzerinde ve ülkenin kuzey-doğusunda yer alan Liaoning eyaletinde, 2005 yılından itibaren denizcilik ve gemi inşa sektörleri için reformlar başlatılmış ve bu sektörler öncelikli alanlar olarak belirlenmiştir. Bu bölgede, sahilde yaklaşık 10 kadar sanayi destek bölgesi kurularak gemi inşa sektörünün gelişmesine destek verilmiştir. Yine ülkenin kuzeyinde bulunan ve başkent Pekin’in denize açılan kapısı durumunda olan Tianjin şehrinde, 2007 yılında, merkezi hükümet desteği ile Tianjin Lingang Gemi İnşa ve Tamir Bölgesinin inşasına başlanmıştır. 2015 yılı itibariyle anılan inşaatın tamamlanması, eski tersanelerin buraya kaydırılması ve yıllık kapasitesinin 3 milyon ton olması beklenmektedir. Bir sene içerisinde, bu bölgeye 200 adet geminin tamir ve bakım için gelmesi beklenmektedir. Aynı bölgenin, şu an için gündemde olan 10 milyar RMB’lik yatırımla gemi makineleri ve donanma/askeri ürünler için de üretim merkezi olması planlanmaktadır.

Güneyde, Çin’in en önemli nehirleri üzerinde yer alan Wuhan – Chongqing bölgesinde ise gemi inşaya yönelik araştırma geliştirme ve üretim alanlarında 20.000’den fazla kişi çalışmaya devam etmektedir.

Şanghay’ın hemen kuzeyinde yer alan ve Çin’in en büyük tersanelerinin bulunduğu Jiangsu eyaletinde ise 2007 yılından bu yana tanker inşasında düşüş görülmekle beraber, ürün tankerlerinde ve özel amaçlı gemi inşaatında sayı ve tonaj bakımından artış görülmektedir. Yerel hükümetin planlamaları doğrultusunda, Jiangsu bölgesinde yer alan tersanelerin Çin’deki gemi inşanın 1/3’ü, tüm dünyadaki inşanın ise 1/10’unu karşılamayı hedeflediği görülmektedir.

Çin’in batıya bakan yüzü Şanghay’da ise, şu anki hedefin, diğer alanların yan ısıra, kruvaziyer turizmi olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, Şanghay’da yabancıların kruvaziyer turizmine yönelik şirket kurmalarına, acente açmalarına izin verildiği ve bunun da olumlu sonuçlandığı, Şanghay’a gelen yolcu gemilerinde sayı ve kapasite bakımından ciddi artışlar yaşandığı görülmektedir. Şanghay kenti, 2020 senesi için koymuş olduğu dünyanın finans ve denizcilik merkezi olma hedefine ulaşabilmek için, denizcilikle ilgili yan sektörleri de kapsayacak şekilde yaklaşık 100 milyar RMB’lik bir bütçe koymuş ve bunu da fiilen uygulamaya başlamıştır. 2015 yılına kadar Şanghay’ın gemi inşa kapasitesinin 12 milyon tonun üzerine çıkması beklenmektedir. Gemi inşa ve teçhizatının yanı sıra, Şanghay kenti, denizcilik konusundaki hedeflerine ulaşmak üzere gemi finansı ve sigortası konusundaki alanlarda da destek vereceğini, bunun gemi inşa sektörünün ayrılmaz bir parçası olduğunu ilan etmiştir.

Çin’deki gemi inşa sektörünün aşağıdaki alt gruplara ayrılması mümkündür;
-    Araştırma ve Geliştirme,
-    Askeri Gemi İnşa,
-    Ticari Gemi İnşa,
-    Gemi Tamir ve Bakımı,
-    Askeri Malzemeler Tedariki,
-    Offshore İnşa.

Çin merkezi hükümeti, sayılan tüm alanlarda gelişmenin sağlanması adına yoğun bir çalışmaya girerek, Çin’i önce Asya’nın sonrasında da Pasifik bölgesinin ekonomik ve lojistik merkezi yapmayı planlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Şanghay kenti dünyanın denizcilik merkezi, Qingdao ise Kuzey Doğu Asya’nın en önemli denizcilik kenti olmaya kendilerini adamışlardır. Çin’in denizcilik ve gemi inşa sektörlerindeki yatırım, kalkınma ve teşvik planları ise kısaca şöyle özetlenebilir;
-    Limanların coğrafi dağılımının sürekli optimize edilmesi ve yeni liman inşalarına devam edilmesi.
-    12. Beş Yıllık Kalkınma Planı içerisinde 440 adet derin deniz rıhtımının tamamlanması ve hizmete alınması.
-    Limanlarla bütünleşmiş olacak şekilde, iç su taşımacılığı, demiryolu ve karayolu taşımacılığı için gerekli inşaat faaliyetlerinin hızla yürütülmesi ve tamamlanması.
-    Eski limanların yenilenmesi ve geliştirilmesi suretiyle kapasitelerinin artırılması. Bunun için, teknik ve bakım hizmetlerinde ve tesislerinde, yönetimde iyileştirilmelerin gerçekleştirilmesi.
-    Modern bilgi teknolojileri ile limanların donatılması.
-    11 Şubat 2009 tarihli Çin Gemi Sanayi Uyum ve Yeniden Canlandırma Planı doğrultusunda;
o    İlgili bankaların, Çinli tersanelere tam ve en kısa sürede finansal destek sağlaması,
o    Gemi ihraç edenlere, ilgili finansal kuruluşlarca sağlanacak kredi destek miktarlarının artırılması,
o    Terk edilen/faaliyetleri dondurulan/işletilmeyen denizcilik şirketleri veya gemilerin, diğer şirketlerce alınmasını cesaretlendirecek ve teşvik edecek tedbirler alınması,
o    İç pazardaki gemi talebini artıracak tedbirlerin alınması,
o    Vergi iadesi ve sermaye yatırımı konusunda tersanelere destek ve kolaylıklar sağlanması,
o    Eski gemiler ile tek cidarlı tankerlerin piyasadan çıkartılmasının hızlandırılması,
o    Yeni kapasite artışlarında sıkı denetleme ve onay süreçlerinin uygulanmaya başlaması,
o    Gemi inşa sektöründeki birleşme ve devralmaların kolaylaştırılması ve desteklenmesi,
o    Araştırma ve Geliştirme faaliyetlerine yapılan yatırımların artırılması, yönünde kararlar alınmıştır.

Bunların yan ısıra çok yakın tarihli bir karar ile de gemi geri dönüşüm sanayine devlet desteği verilmek suretiyle, yeni gemi inşa sektörü dolaylı olarak desteklenmektedir.

Hazırlayan
Onur Sabri DURAK
İTÜ Denizcilik Fakültesi







 
Çin vizesi